সুমেরিয়া: সভ্যতা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ প্ৰণালীৰ জন্মস্থান

মহৎ আৱিষ্কাৰ

প্ৰায় 3500 খ্ৰীষ্টপূৰ্বত, টাইগ্ৰিছ আৰু ইউফ্ৰেটিছ নদীৰ মাজৰ সাৰুৱা ভূমিত, সুমেৰীয়ানসকলে এটা অসাধাৰণ কথা আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। তেওঁলোকে উপলব্ধি কৰিছিল যে মানুহৰ মগজুৱে বাস্তৱতাৰ এক আৰ্হি তৈয়াৰ কৰে, আৰু সেই আৰ্হিটো নিয়ন্ত্ৰণ কৰি মানুহক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰি।

এই আৱিষ্কাৰে মানৱ ইতিহাসক চিৰদিনৰ বাবে সলনি কৰি দিলে। সুমেৰীয়াসকলে কেৱল সভ্যতাৰ প্ৰথম খোজেই নাছিল — তেওঁলোকে নিয়ন্ত্ৰণৰ প্ৰথম বিজ্ঞান সৃষ্টি কৰিছিল। টাইগ্ৰিছ আৰু ইউফ্ৰেটিছৰ মাজৰ এই ভূমিখনেই এনে কিছুমান পদ্ধতিৰ জন্মস্থান হৈ পৰিল যিয়ে মানৱ ইতিহাসৰ পৰৱৰ্তী 5,000 বছৰক নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল।

উৰ চহৰ — প্ৰথম নিয়ন্ত্ৰণ কেন্দ্ৰ

প্ৰাচীন সুমেৰিয়াত, 'উৰ' চহৰখন মানৱ ইতিহাসৰ প্ৰথম নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ কেন্দ্ৰ হৈ পৰিছিল। তাত, পুৰোহিত শ্ৰেণীয়ে তেওঁলোকৰ গোপন জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি মানুহক নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ পদ্ধতি উদ্ভাৱন কৰিছিল। তেওঁলোক কেৱল ধৰ্মীয় নেতাই নাছিল — তেওঁলোক ইতিহাসবিদ, বিজ্ঞানী আৰু বেংক পৰিচালক আছিল।

জিগুৰাট — জ্ঞান, শক্তি আৰু সম্পদৰ কেন্দ্ৰ

উৰৰ জিগুৰাট কেৱল এটা মন্দিৰ নাছিল — ই আছিল জ্ঞান, শক্তি আৰু সম্পদৰ মুখ্য কেন্দ্ৰ। এই ভৱনবোৰত, পুৰোহিত-পণ্ডিতসকলে তেওঁলোকৰ গোপন জ্ঞান সংৰক্ষণ কৰিছিল, বিকাশ কৰিছিল আৰু প্ৰজন্মৰ পিছত প্ৰজন্মলৈ হস্তান্তৰ কৰিছিল।

জিগুৰাটটো পিৰামিডৰ দৰে আছিল। কোৱা হৈছিল যে ইয়াৰ শীৰ্ষত দেৱী বাস কৰিছিল। কিন্তু প্ৰকৃততে, সেইটো আছিল পুৰোহিতসকলৰ গোপন কেন্দ্ৰ। তাৰ পৰাই তেওঁলোকে গোটেই সমাজখনক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল।

নিয়ন্ত্ৰণৰ চাৰিটা স্তম্ভ

ছুমেৰিয়ান পুৰোহিতসকলে চাৰিটা মূল ক্ষেত্ৰত উল্লেখনীয় দক্ষতা অৰ্জন কৰিছিল:

1. জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান

গ্ৰহণ, ঋতু আৰু জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ চক্ৰৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰা। তেওঁলোকে আকাশখন নিবিড়ভাৱে নিৰীক্ষণ কৰিছিল আৰু জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ ঘটনাবোৰ সঠিকভাৱে গণনা কৰিছিল। সৌৰ বা চন্দ্ৰ গ্ৰহণ কেতিয়া হ’ব সেই বিষয়ে আগতীয়াকৈ জানি, তেওঁলোকে সেইবোৰক ঐশ্বৰিক চিন হিচাপে দেখুৱাই মানুহক ভয় খুৱাইছিল — যাৰ ফলত তেওঁলোকৰ কৰ্তৃত্ব শক্তিশালী হৈছিল।

2. গণিত

জোখ আৰু গণনাৰ বাবে উন্নত প্ৰণালী সৃষ্টি কৰা হৈছিল। সুমেৰীয়াসকলে ষাঠিৰ ঘাতযুক্ত (base-60) সংখ্যা পদ্ধতি উদ্ভাৱন কৰিছিল — যিটো আজিও সময় (60 চেকেণ্ড, 60 মিনিট) আৰু বৃত্ত (360 ডিগ্ৰী) জুখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই গাণিতিক জ্ঞানে তেওঁলোকক ভূমি জুখিবলৈ, কৰ সংগ্ৰহ কৰিবলৈ আৰু জটিল গাঁথনি নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ক্ষমতা দিছিল।

3. লিখা (কিউনিফৰ্ম)

জ্ঞান সংৰক্ষণৰ বাবে কিউনিফর্ম লিপিৰ বিকাশ। কিউনিফর্ম আছিল বিশ্বৰ প্ৰথম লিখনি পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত এটা। মাটিৰ ফলকৰ জৰিয়তে সুমেৰীয়সকলে আইন, বাণিজ্য চুক্তি, বৈজ্ঞানিক পৰ্যবেক্ষণ আৰু ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ লিপিবদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু এই লিখিত জ্ঞান বেছিভাগেই পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ মাজতে সীমাবদ্ধ আছিল — সাধাৰণ মানুহে পঢ়িব পৰা নাছিল। ই জ্ঞানৰ বৈষম্যক আৰু অধিক শক্তিশালী কৰিছিল।

4. অৰ্থনীতি

ঋণ, সুদ আৰু সম্পদ বিতৰণ পৰিচালনা কৰা। সুমেৰীয় মন্দিৰবোৰ কেৱল প্ৰাৰ্থনাৰ স্থান নাছিল — সেইবোৰ আছিল পৃথিৱীৰ প্ৰথম বেংক। খেতিয়কসকলে মন্দিৰৰ পৰা বীজ, গৰু বা ৰূপ ধাৰলৈ লৈছিল আৰু শস্য চপোৱাৰ পিছত সুদেৰে পৰিশোধ কৰিছিল। এই অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে পুৰোহিতসকলে মানুহৰ জীৱনৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ লাভ কৰিছিল।

মন্দিৰ — ত্ৰিত্বৰ মিলন

এই সকলো জ্ঞান তেওঁলোকৰ মন্দিৰবোৰত জমা কৰা হৈছিল। মন্দিৰটো কেৱল এটা ধৰ্মীয় কেন্দ্ৰ নাছিল — ই আছিল জ্ঞান, সম্পদ আৰু ক্ষমতাৰ মিলনস্থল। কোনে কি জ্ঞান আৰু কিমান পৰিমাণে পাব লাগে সেইটো নিৰ্ণয় কৰাৰ কৰ্তৃত্ব পুৰোহিতসকলৰ হাতত আছিল।

প্ৰসাৰণ — জ্ঞানৰ যাত্ৰা

যেতিয়া সুমেৰীয় সভ্যতাৰ পতন হ’ল, এই নিয়ন্ত্ৰণৰ জ্ঞান নোহোৱা নহ’ল — ইয়াক আন এটা সভ্যতাৰ হাতলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হ’ল। ইমিৰাট, সিন্ধু উপত্যকা, গ্ৰীচ আৰু ৰোমলৈ ইয়াৰ প্ৰসাৰ ঘটিল। প্ৰতিটো সভ্যতাই এই নিয়ন্ত্ৰণৰ আৰ্হি নিজৰ সংস্কৃতিৰ সৈতে খাপ খুৱাই ল’লে — কিন্তু মৌলিক নীতি একেই থাকিল: জ্ঞান কেইজনমান মানুহৰ হাতত কেন্দ্ৰীভূত কৰা আৰু মানুহৰ ধাৰণাক নিয়ন্ত্ৰণ কৰা।

সুমেরীয়সকলে সৃষ্টি কৰা নিয়ন্ত্ৰণ প্ৰণালীয়ে হাজাৰ হাজাৰ বছৰ ধৰি মানৱ সমাজক গঢ় দিছিল। আজিৰ আধুনিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ - বেংক, বিশ্ববিদ্যালয়, সংবাদ মাধ্যম - এই সকলোবোৰ এই প্ৰাচীন আৰ্হিৰ বিৱৰ্তনমূলক ৰূপ।

এইটো "বিশ্বৰ নিয়ন্ত্ৰকসকলৰ ইতিহাস" শৃংখলাৰ দ্বিতীয় প্ৰবন্ধ। পৰৱৰ্তী প্ৰবন্ধটোত ইজিপ্তৰ নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থা, ৰহস্যময় বিদ্যালয় আৰু আখেনাটেনৰ বিপ্লৱৰ বিষয়ে পঢ়ক।