बॅबिलोनियन क्रांती: रीण — नियंत्रणाचें एक शक्तीशाली साधन

बॅबिलोनियन आर्थिक नियंत्रण

सुमेरिया ही संस्कृती आनी नियंत्रण प्रणालींचें जन्मस्थान आशिल्ली. सुमार 3500 BCE त, टायग्रिस आनी युफ्रेटीस नद्यांमदीं सुमेरियन लोकांनी जगांतली पयली ज्ञात संस्कृती उबारली. तांणी लेखन, गणित, खगोलशास्त्र, कायद्याच्या संहिता आनी चाक सोदून काडलें. पूण तांणी पयली नियंत्रण प्रणालीय तयार केली.

सुमेरियन पुरोहितांनी समजून घेतलें: गिन्यान म्हणजे शक्त. तांणी खगोलशास्त्राचें गिन्यान, गणिताचीं सूत्रां आनी ऋतूंच्या अंदाजांचीं गुपितां गुपीत दवरलीं. सामान्य लोकांक तें गिन्यान देवाचें गिन्यान म्हणून दाखयलें.

झिग्गुरात फकत देवळां न्हय

झिग्गुरात फकत देवळां नाशिल्लीं — ती नियंत्रण केंद्रां आशिल्लीं. तांच्या वयर पुरोहित-राजा बसतालो. ताच्या सकयल पुरोहित वर्ग आनी तांच्या सकयल सामान्य लोक. दर एक झिग्गुरात सत्तेचो पिरॅमिड आशिल्लो.

झिग्गुरातांनी खंयच्याच एका कामापुरतें न्हय तर अनेक कामां केल्लीं: धार्मीक केंद्र, जें थंय लोक देवांची पूजा करतालें; आर्थिक केंद्र, जें थंय धान्य साठयताले आनी वाटप करताले; प्रशासकीय केंद्र, जें थंय कायदे तयार करतालें आनी नोंदी दवरतालें; शैक्षणिक केंद्र, जें थंय पुरोहित गुपीत गिन्यान शिकतालें.

लेखन आनी माहितीचें नियंत्रण

सुमेरियन लोकांनी क्युनिफॉर्म लेखन सोदून काडलें. हो क्रांतीकारी शोध आशिल्लो — पूण तो नियंत्रणाचें साधनय जालो. फकत पुरोहितांक तें वाचप आनी बरयप येतालें. म्हळ्यार सगळी माहिती, सगळ्यो नोंदी आनी सगळे कायदे पुरोहित वर्गाच्या हातांत आशिल्ले.

जर तुमी कितें बरयता तें नियंत्रित करता, तर कितें लक्षांत दवरता तेंय नियंत्रित करता. जर कितें लक्षांत दवरता तें नियंत्रित केलें, तर लोक कितें मानतात तें नियंत्रित करता. आनी जर लोक कितें मानतात तें नियंत्रित केलें, तर सगळें नियंत्रित करता.

पुरोहित-राजा मॉडेल

सुमेरियन लोकांनी पुरोहित-राजा मॉडेल तयार केलें. पुरोहित-राजा हो धार्मीक आनी राजकीय नेता आशिल्लो. तो पृथ्वीचेर देवाचो प्रतिनिधी आशिल्लो. ताचेर प्रश्न करप म्हणजे देवाचेर प्रश्न करप अशें मानलें जातालें. पूण खरी शक्ती ताच्या फाटीं आशिल्ल्या पुरोहित वर्गाकडेन आशिल्ली.

वारसो

जेन्ना सुमेरियन संस्कृती संपली, तेन्ना प्रणाली संपली ना. गिन्यान, तंत्रां आनी नियंत्रणाच्या पद्दती इजिप्तांत गेल्यो. सुमेरियन लोकांनी जगाक सत्तेचे पिरॅमिड कशे उबारप तें शिकयलें.

हो “History of the Controllers of the World” मालिकेंतलो चौथो लेख आसा. फुडल्या लेखांत इजिप्शियन प्रणाली आनी अखेनातेनाच्या क्रांती विशीं वाचात.